{"id":3804,"date":"2026-08-11T16:02:24","date_gmt":"2026-08-11T12:02:24","guid":{"rendered":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/?p=3804"},"modified":"2026-08-11T16:02:24","modified_gmt":"2026-08-11T12:02:24","slug":"sah-ismayilla-bagli-muzakireler-qizisdi-daha-bir-deputatdan-movqe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/?p=3804","title":{"rendered":"\u015eAH \u0130SMAYILLA BA\u011eLI M\u00dcZAKIR\u018fL\u018fR QIZI\u015eDI \u2013 DAHA BIR DEPUTATDAN M\u00d6VQE"},"content":{"rendered":"\r\n<h3>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Fazil Mustafan\u0131n bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<br \/>Deputat\u0131n S\u0259f\u0259vi siyasi-dini irsin\u0259 t\u0259nqidi yana\u015fmas\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin bir qismi t\u0259r\u0259find\u0259n naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131b.<br \/>Fazil Mustafan\u0131n bu yana\u015fmas\u0131 yen\u0259 d\u0259 tarix\u00e7il\u0259r, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda ciddi polemikalara yol a\u00e7\u0131b. <br \/>M\u00fczakir\u0259l\u0259r fonunda Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Ceyhun M\u0259mm\u0259dov da \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai irsin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunub.<br \/>\u201cVetenqehremanlar\u0131.az\u201dYeni Sabaha istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, C.M\u0259mm\u0259dov bildirib ki, tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 obyektivlik \u0259sas prinsip olmal\u0131d\u0131r:<br \/>\u201cTarix\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u0259n vacib prinsipl\u0259rd\u0259n biri obyektivlikdir. Ke\u00e7mi\u015f haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131m\u0131z\u0131n, siyasi bax\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 emosional m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin t\u0259siri il\u0259 yana\u015fmaq d\u00fczg\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki tarix\u0259 \u00f6z maraqlar\u0131m\u0131z\u0131n prizmas\u0131ndan baxd\u0131qda, bir m\u00fcdd\u0259t sonra faktlarla ona verdiyimiz qiym\u0259t bir-birin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r\u201d.<br \/>C.M\u0259mm\u0259dov \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai kimi Az\u0259rbaycan v\u0259 region tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutan \u015f\u0259xsiyy\u0259t haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259tl\u0259 yana\u015fma\u011f\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131b:<br \/>&#8220;\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259rin olmas\u0131 t\u0259biidir v\u0259 tarixd\u0259 b\u00f6y\u00fck iz qoymu\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda f\u0259rqli yana\u015fmalar h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00f6vcud olub. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 bu yana\u015fmalar\u0131n n\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259sidir. \u015eah \u0130smay\u0131l 1487-ci ild\u0259 \u018frd\u0259bild\u0259 anadan olub, 1501-ci ild\u0259 T\u0259brizd\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. G\u0259nc ya\u015f\u0131nda b\u00f6y\u00fck siyasi hakimiyy\u0259t formala\u015fd\u0131rmas\u0131 v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 geni\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n d\u00f6vl\u0259t yaratmas\u0131 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi siyasi hadis\u0259 idi. S\u0259f\u0259vil\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 C\u0259nubi Qafqazdan Anadoluya, \u0130ran \u0259razisind\u0259n Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan geni\u015f co\u011frafiyada siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n tarixd\u0259ki yeri yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. \u015eah \u0130smay\u0131l \u201cX\u0259tai\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131b v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus iz qoyub. \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi prosesl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunub. Osmanl\u0131-S\u0259f\u0259vi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, \u015eirvan v\u0259 A\u011fqoyunlu siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131durmalar h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259ndir. 1514-c\u00fc il \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc d\u0259 bu r\u0259qab\u0259tin m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 be\u015f \u0259sr sonra, bug\u00fcnk\u00fc siyasi v\u0259 ictimai reall\u0131qlar\u0131n i\u00e7ind\u0259n baxmaq asand\u0131r. Lakin tarixi d\u00fczg\u00fcn anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. XVI \u0259srd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259, h\u0259rbi-siyasi r\u0259qab\u0259t v\u0259 \u0259razi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 indiki d\u00f6vrd\u0259n f\u0259rqli idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rini yaln\u0131z m\u00fcasir meyarlarla m\u00fchakim\u0259 etm\u0259k bizi b\u0259z\u0259n tarixi reall\u0131qdan uzaqla\u015fd\u0131ra bil\u0259r\u201d.<br \/>Deputat\u0131n fikrinc\u0259, bu, tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin t\u0259nqid edilm\u0259m\u0259si anlam\u0131na g\u0259lmir:<br \/>&#8220;\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fcbahis\u0259li t\u0259r\u0259fl\u0259ri m\u00fczakir\u0259 oluna v\u0259 onun m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259rarlar\u0131 t\u0259nqid edil\u0259 bil\u0259r. Amma t\u0259nqidin \u00f6z\u00fc d\u0259 faktlara v\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanmal\u0131d\u0131r. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti t\u0259nqid etm\u0259k ba\u015fqa \u015feydir, onu m\u00fc\u0259yy\u0259n siyasi v\u0259 ya \u015f\u0259xsi m\u0259qs\u0259d\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k tamam ba\u015fqa. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q idealla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 da do\u011fru deyil. \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fundak\u0131 rolunu, h\u0259rbi-siyasi f\u0259aliyy\u0259tini v\u0259 \u0259d\u0259bi irsini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k onun b\u00fct\u00fcn q\u0259rarlar\u0131n\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 do\u011fru hesab etm\u0259yi t\u0259l\u0259b etmir. Tarixd\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t s\u0259hvsiz olmay\u0131b. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 h\u00f6rm\u0259t onun h\u0259r add\u0131m\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k deyil, onun f\u0259aliyy\u0259tini b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259ri il\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259kdir&#8221;.<br \/>C.M\u0259mm\u0259dov h\u0259m\u00e7inin \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai irsin\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u00fcnasib\u0259t\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib:<br \/>&#8220;Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni irs\u0259 m\u00fcnasib\u0259t \u0259n\u0259n\u0259sinin sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 davam etdirilib. 2018-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zind\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taiy\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u201c\u018fb\u0259diyy\u0259t x\u0259zin\u0259si\u201d s\u0259rgisinin ke\u00e7irilm\u0259sini n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259 h\u0259min s\u0259rgid\u0259 i\u015ftirak edib. 2020-ci ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tainin yeni sal\u0131nm\u0131\u015f parka k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f heyk\u0259lini ziyar\u0259t edib v\u0259 abid\u0259nin \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u00fcl d\u0259st\u0259si qoyub. Hesab edir\u0259m ki, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti yaln\u0131z bug\u00fcnk\u00fc siyasi m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin prizmas\u0131ndan qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k do\u011fru deyil. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn b\u0259z\u0259n tarix m\u00fcasir siyasi m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn insan\u0131 olmaqdan \u00e7\u0131xar\u0131laraq bug\u00fcnk\u00fc siyasi m\u00f6vqel\u0259rin simvoluna \u00e7evrilirl\u0259r. Bel\u0259 olduqda art\u0131q h\u0259min \u015f\u0259xsiyy\u0259tin real f\u0259aliyy\u0259ti deyil, onun haqq\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr m\u00fczakir\u0259 olunur. Tarixi faktla h\u0259min fakta m\u00fcnasib\u0259ti bir-birind\u0259n ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r biz tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 yaln\u0131z \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 siyasi m\u00f6vqeyimizin prizmas\u0131ndan bax\u0131r\u0131qsa, \u0259slind\u0259 tarix\u0259 qiym\u0259t vermirik. \u00d6z\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z tarixi t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u0259 qiym\u0259t veririk&#8221;.<br \/>Deputat \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti, h\u0259rbi-siyasi q\u0259rarlar\u0131, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259d\u0259bi irs v\u0259 regionun sonrak\u0131 siyasi inki\u015faf\u0131na t\u0259sirinin b\u00fct\u00f6v \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131b.<br \/>\u201cTarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259 b\u00fctl\u0259\u015fdirm\u0259k, n\u0259 d\u0259 qaralamaq laz\u0131md\u0131r. Onlar\u0131 \u00f6z d\u00f6vrl\u0259ri, g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri i\u015fl\u0259r, q\u0259bul etdikl\u0259ri q\u0259rarlar v\u0259 yaratd\u0131qlar\u0131 irsl\u0259 birlikd\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki tarix\u0259 h\u00f6rm\u0259t ke\u00e7mi\u015fi \u00f6z bax\u0131\u015f\u0131m\u0131za uy\u011funla\u015fd\u0131rmaqdan deyil, onu b\u00fct\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaqdan ba\u015flay\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 deputat fikirl\u0259rini yekunla\u015fd\u0131r\u0131b.<br \/><br \/><br \/>Xaliq P\u0259hlivano\u011flu<\/h3>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Fazil Mustafan\u0131n bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub.Deputat\u0131n S\u0259f\u0259vi siyasi-dini irsin\u0259 t\u0259nqidi yana\u015fmas\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin bir qismi t\u0259r\u0259find\u0259n naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131b.Fazil Mustafan\u0131n bu yana\u015fmas\u0131 yen\u0259 d\u0259 tarix\u00e7il\u0259r, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda ciddi polemikalara yol a\u00e7\u0131b. M\u00fczakir\u0259l\u0259r fonunda Milli M\u0259clisin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3809,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,88,26],"tags":[],"class_list":["post-3804","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler","category-cemiyyet","category-redaktor-secimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3804"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3810,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3804\/revisions\/3810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}