{"id":2863,"date":"2026-06-23T13:29:38","date_gmt":"2026-06-23T09:29:38","guid":{"rendered":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/?p=2863"},"modified":"2026-06-23T13:31:19","modified_gmt":"2026-06-23T09:31:19","slug":"masonlugun-tarixi-ve-mahiyyeti-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/?p=2863","title":{"rendered":"MASONLU\u011eUN TAR\u0130X\u0130 V\u018f MAH\u0130YY\u018fT\u0130 &#8211; FAKTLAR"},"content":{"rendered":"\r\n<h3>Masonlu\u011fun tarixi haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur.<br \/>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumdur ki, mason ittifaq\u0131 XVIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 azad b\u0259nna v\u0259 ya tikinti birliyind\u0259n yaran\u0131b. Daha do\u011frusu masonlu\u011fun tarixi \u0259traf\u0131nda \u00e7oxlu \u0259fsan\u0259, mif v\u0259 uydurma r\u0259vay\u0259tl\u0259r m\u00f6vcuddur. \u018fn \u00e7ox hallarda masonlu\u011fun tarixini lap q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<br \/>\u201cvetenqehremanlar\u0131.az\u201dMilli.az sayt\u0131na istinad\u0259n bildirir ki, bir \u00e7oxlar\u0131 masonlu\u011fun yaranmas\u0131n\u0131 \u00e7ar Solomon (S\u00fcleyman pey\u011f\u0259mb\u0259r) m\u0259b\u0259dinin tikintisi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar masonlu\u011fun k\u00f6k\u00fcn\u00fc pifaqor\u00e7uluqda v\u0259 xristianl\u0131qda axtar\u0131rlar. Lakin \u0259n \u00e7ox h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun g\u0259l\u0259n f\u0259rziyy\u0259 \u00e7ar Solomonun m\u0259b\u0259d tikintisi v\u0259 tikintiy\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n Misir kahinl\u0259rinin \u015fagirdi Adoniram r\u0259vay\u0259tidir.<br \/>Y\u0259qin ki, mason s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131 oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131d\u0131r. Mason b\u0259nna (da\u015f yonan usta) dem\u0259kdir. R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, onlar \u00f6z ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7ar Solomonun m\u0259b\u0259dinin tikintisind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Biz\u0259 g\u0259lib \u00e7atanlara inansaq, \u00e7ar Solomon el\u0259 bir \u0259z\u0259m\u0259tli m\u0259b\u0259d tikdirm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lir ki, h\u0259min m\u0259b\u0259d ilahi bilikl\u0259ri v\u0259 h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259b\u0259dgah olsun, h\u0259m d\u0259 ilahi bilikl\u0259ri, h\u0259qiq\u0259ti n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259 bilsin.<br \/>Tarixi m\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259qiq\u0259td\u0259 ilk mason lojas\u0131 1215-ci ild\u0259 \u015eotlandiyan\u0131n Maqdeburq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yarad\u0131l\u0131b. \u0130lk mason ordeni is\u0259 1376-c\u0131 ild\u0259 Londonda meydana g\u0259lib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Ingilt\u0259r\u0259 masonlu\u011fun be\u015fiyi adland\u0131r\u0131l\u0131r. M\u00fcasir masonluq is\u0259 \u00f6z \u0259sas\u0131n\u0131 1717-ci ild\u0259 Ingilt\u0259r\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6rd lojan\u0131n birl\u0259\u015fib, Ingilt\u0259r\u0259 &#8220;B\u00f6y\u00fck \u015f\u0259rq&#8221; lojas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. 1717-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f &#8220;B\u00f6y\u00fck \u015e\u0259rq&#8221; lojas\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda vaxt axar\u0131 boyu Avropada, \u015eimali v\u0259 C\u0259nubi Amerikada, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yeni-yeni mason lojalar\u0131 yarad\u0131l\u0131b. \u00dcmumd\u00fcnya ensiklopediyas\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n d\u00fcnya \u00fczr\u0259 masonlar\u0131n say\u0131 30 milyona q\u0259d\u0259rdir.<br \/>D\u00fcnya masonlu\u011funun ba\u015f\u0131nda beyn\u0259lxalq masonlu\u011fun Ali Patriarx\u0131 durur.<br \/>Ali Patriarx\u0131n tabeliyind\u0259 ali icra orqan\u0131, inzibati, maliyy\u0259, v\u0259 t\u0259bli\u011fat \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259ri m\u00f6vcuddur. Bunlardan ba\u015fqa Ali patriarx\u0131n n\u0259zdind\u0259 ba\u015f m\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>Yer k\u00fcr\u0259sinin s\u0259thi 77 \u0259yal\u0259t\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k, ba\u015f m\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259r\u0259 tabe edilib.<br \/>Ba\u015f m\u0259rk\u0259zi idar\u0259l\u0259r Va\u015finqtonda, Neapolda v\u0259 K\u0259lk\u00fctt\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015firl\u0259r. <br \/>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fcasir masonluq \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.<br \/>1. G\u00f6y masonluq (1-3 d\u0259r\u0259c\u0259)<br \/>2. Y\u00fcks\u0259kd\u0259r\u0259c\u0259li q\u0131rm\u0131z\u0131 masonluq (4-18 d\u0259r\u0259c\u0259 v\u0259 qara masonluq 19-33 d\u0259r\u0259c\u0259)<br \/>3. G\u00f6z\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n, \u0259n m\u0259xfi ali beyn\u0259lxalq masonluq.<br \/>\u0130lk qad\u0131n lojalar\u0131 1730-cu ild\u0259 Fransada yarad\u0131l\u0131b. 1774-c\u00fc simvolik masonluq t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul v\u0259 t\u0259sdiq edilib. Qad\u0131n mason lojalar\u0131 dig\u0259r lojalar kimi, masonlar\u0131n yuxar\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edilir v\u0259 bu idar\u0259 etm\u0259 m\u0259xfi saxlan\u0131l\u0131r.<br \/>Masonlu\u011fun \u00fc\u00e7 \u0259sas v\u0259zif\u0259si m\u00f6vcuddur:<br \/>Birinci: D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn amill\u0259rind\u0259 idar\u0259etm\u0259nin \u015fovinist xarakterinin gizli formas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k;<br \/>\u0130kinci: \u0130dar\u0259etm\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131 strukturuna qeyri-y\u0259hudi mill\u0259tind\u0259n adamlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k;<br \/>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc: Vahid idar\u0259etm\u0259nin m\u0259xfiliyi v\u0259 gizliliyini t\u0259min etm\u0259k.<br \/><br \/>Xaliq P\u0259hlivano\u011flu<\/h3>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Masonlu\u011fun tarixi haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur.Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumdur ki, mason ittifaq\u0131 XVIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 azad b\u0259nna v\u0259 ya tikinti birliyind\u0259n yaran\u0131b. Daha do\u011frusu masonlu\u011fun tarixi \u0259traf\u0131nda \u00e7oxlu \u0259fsan\u0259, mif v\u0259 uydurma r\u0259vay\u0259tl\u0259r m\u00f6vcuddur. \u018fn \u00e7ox hallarda masonlu\u011fun tarixini lap q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.\u201cvetenqehremanlar\u0131.az\u201dMilli.az sayt\u0131na istinad\u0259n bildirir ki, bir \u00e7oxlar\u0131 masonlu\u011fun yaranmas\u0131n\u0131 \u00e7ar Solomon (S\u00fcleyman [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,93],"tags":[],"class_list":["post-2863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2863","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2863"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2863\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2868,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2863\/revisions\/2868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vetenqehremanlari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}