Yeni WordPress Saytı

Özbək jurnalisti: “Jurnalistika və ədəbiyyat Azərbaycanla Özbəkistan  arasında körpü rolunu oynayır”

Müzəffər Məhəmmədnəzər: “Azərbaycan və Özbəkistan jurnalistlərinin əlaqələrinin ildən-ilə daha da yaxınlaşması bizi sevindirir”

Diaspor Fəaliyyətinə Jurnalistlərin Dəstəyi İctimai Birliyi könüllü olaraq “Azərbaycanın əcnəbi dostları” layihəsini davam etdirir. Növbəti müsahibimiz Özbəkistanın tanınmış jurnalisti və yazıçısı, “Muzaffar.uz” saytının baş redaktoru Müzəffər Məhəmmədnəzərdir (Muzaffar Muhammadnazar). Həmkarımız öz saytında davamlı olaraq Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyətinə yer verir.

 

-Əvvəlcə özünüzü təqdim edin və jurnalistika sahəsində təcrübəniz barədə danışın.

-Jurnalistika sahəsində 30 ildir çalışsam da, bu sahəyə marağım uşaqlıqdan başlayıb. Səbəb mərhum anam Malohat Mirzomuhəmmədqızının da jurnalist olmasıdır. Məktəbdə oxuyanda şeirlərim, komediyalarım və məqalələrim respublika nəşrlərində çap olunurdu.

Ədəbiyyata marağım məni jurnalistikaya yönəltdi. Karyeram boyunca real təcrübə qazandım. İlk olaraq respublikanın ən nüfuzlu jurnallarından biri – “Gizemli Dünya” jurnalında çalışmışam.

Təcrübə nəzəri bilikdən daha vacibdir. Orada bir fantastika yazıçısı, müəllimimiz Hacıakbar Şeyxov və Abdukayum Yuldaşla tanış oldum və jurnalistika sahəsində bacarıq və təcrübə qazanmaq fürsəti tapdım.

Azərbaycan filmlərinə baxmağı çox sevirdim. Xüsusilə “Qayınana” və “Arşın mal-alan” filmləri televiziya ekranlarımızda tez-tez nümayiş olunurdu. Azərbaycanın bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyli “Arşın mal alan” operretasını 1913-cü ildə yazsa da, hələ də dünya miqyasında sərgilənir ki, bu da Azərbaycan xalqının mədəniyyətinin və ədəbiyyatının böyüklüyündən xəbər verir.

Təkcə bu əsərin 80-dən çox dilə tərcümə edilməsi və 76 ölkədə 187 teatrda tamaşaya qoyulması Azərbaycan mədəniyyətinin digər millətlərin nümayəndələri üçün də dəyərli olması deməkdir.

Nizami Gəncəvinin və Səməd Vurğunun əsərlərini oxuyarkən Azərbaycan xalqına və mədəniyyətinə marağım artdı. Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si və Əlişir Nəvainin “Xəmsə”si iki xalq arasındakı bağların, mədəni və dini oxşarlıqların, dəyərlərimizin, əxlaqımızın və tariximizin eyni olduğunu göstərir.

Jurnalistikaya marağım milli ədəbiyyatımızla yanaşı, Azərbaycan ədəbiyyatına olan marağımızla üst-üstə düşür. Azərbaycan və özbək ədəbiyyatı və mədəniyyəti oxşardır. Ona görə də Azərbaycan xalqına və ədəbiyyatına olan bağlılığım yüksəkdir. Nəinki mənim, özbək ədəbiyyatının bir çox nümayəndəsinin Azərbaycan ədəbiyyatının tarixi və taleyi ilə sıx və ayrılmaz əlaqəsi var.


-Bu gün Azərbaycanla Özbəkistan jurnalistələrinin əməkdaşlığı hansı səviyyədədir?

-Bugünkü Azərbaycan və Özbəkistan jurnalistləri arasında yaradıcılıq əlaqələrinin ildən-ilə daha da yaxınlaşması bizi sevindirir. Jurnalistika və ədəbiyyat iki ölkə arasında körpü rolunu oynayır. Özbəkistan, Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan, Ermənistanın Azərbaycanın tarixi ərazilərinə iddia edən və işğal siyasətini həyata keçirən ölkə olmasını bəyan edən ilk dövlətlərdən biridir.

Özbəkistanın keçmiş Prezidenti İslam Kərimovun 26-27 may 1996-cı il tarixində Azərbaycana ilk rəsmi səfəri diqqət çəkir. 21-22 oktyabr 1996-cı il tarixlərində mərhum Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev Türkdilli Dövlətlərin IV Forumunda və dahi dövlət xadimi Əmir Temyurun 660 illiyinə həsr olunmuş mərasimdə iştirak etmək üçün Daşkəndə səfər etdi. Prezident Heydər Əliyevin 18-19 iyun 1997-ci il tarixində Özbəkistana növbəti rəsmi səfəri əlaqələrin inkişafında yeni bir mərhələ sayıla bilər.

Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə qardaş ölkələrin kütləvi informasiya vasitələri, elm və mədəniyyət sahələrində Azərbaycan Respublikasının səfirliyi yanında Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi yüksək səviyyəli təşəbbüslərə ev sahibliyi edir.

Azərbaycan ədəbiyyatı özbək dilinə tərcümə edilmiş və tərcüməçilərimiz tərəfindən çap edilmişdir. Azərbaycanda özbək ədəbiyyatının əsərləri tərcümə olunur. Özbəkistan və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və “Kitab dünyası” qəzetinin baş redaktoru Xasiyyət Rüstəm buna bir nümunədir.

Xasiyyət Rüstəmin təşəbbüsü ilə Azərbaycanın dövlət və ictimai xadimi, jurnalist, şairə və Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Qənirə Paşayevanın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti 22 sentyabr 2019-ci il tarixində Özbəkistana səfər edib.

Qənirə Paşayevanın kitabı Özbəkistanda, Xasiyyət Rüstəmin və “İnsan və Qanun” qəzetinin baş redaktoru, dramaturq və yazıçı Koçkor Norqobilin əsərləri Azərbaycanda yerli dildə nəşr olunmuşdur və Koçkor Norqobilin şeiri əsasında hazırlanmış bir tamaşanın səhnəyə qoyulması planlaşdırılır.

Özbəkistan Yazıçılar Birliyində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü, dövlət və ictimai xadim, jurnalist və şairə Qənirə Paşayevanın ölkəmizə gəlməsi münasibətilə “Aç qapını” şeirlər toplusu tərcümə edilmişdi. 23 sentyabr 2019-cu ildə “Aç qapını” kitabının təqdimatı və qonaqların iştirakı ilə “Vətən sənə halaldır” yaradıcılıq gecəsi keçirilmişdir.

Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyəti, publisistikası, özbək və azərbaycan dilləri arasında bədii tərcümələr, bu gün jurnalistlər arasındakı dostluq münasibətlərinin gələcəyi parlaqdır!

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Mədəniyyət Komitəsinin sədri Qənirə Paşayeva, professor, Dr. Almaz Ülvi Binnətova, “Olaylar” qəzetinin baş redaktoru, yazıçı Yunus Oğuz, “Yeni Müsavat” Media Qrupunun rəhbəri Rauf Arifoğlu, şairlər – Əkbər Qoşalı, Rəsmiyyə Sabir, İntiqam Yaşar və digər digərləri bu gün Azərbaycan-Özbək ədəbiyyatı və jurnalistikasında geniş təşəbbüs göstərərək iki ölkə arasındakı yaradıcılıq əlaqələrinin inkişafına hərtərəfli töhfə verirlər. Xatırladım ki, Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri Samir Abbasovun da bu mövzuda böyük əməyi var.

Ümidli və əminəm ki, Azərbaycan və Özbəkistan jurnalistləri arasında çoxəsrlik əməkdaşlıq davam edəcəkdir.

 

-Siz özünüz jurnalist olaraq Azərbaycan mediası ilə necə əməkdaşlıq edirsiz?

-Azərbaycan mediası ilə əsasən “Kitab dünyası” qəzetinin redaksiya heyəti, o cümlədən Xasiyyət Rüstəm və “Facebook”dan həmkarlarımız vasitəsi ilə əməkdaşlıq edirəm. Şahməmməd Dağlaroğlu da bir neçə şairimizin şeirlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edib. Bu ilin əvvəlində Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi “Hər anımız “Vətən” desin!” adlı şeir müsabiqəsinin final hissəsini elan etdi. Müsabiqənin birinci mükafatı Azərbaycanın İsmayıllı rayonunun Diyallı kənd müəllimi, şair Oktay İsmayıllının “Mələklərin soyqırımı” və Özbəkistanın “Kitab dünyası” qəzetinin baş redaktoru, şairə, tərcüməçi Xasiyyət Rüstəm “Adı Lalə idi o qızın” poemaları layıq görülmüşdür…Qaliblərə fəxri fərmanlar və pul mükafatları verildi. Həmçinin saytımızda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Mədəniyyət Komitəsinin sədri Qənirə Paşayeva, Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, türk xalqının əsl oğlu, gözəl şair Əkbər Qoşalı, Milli Ədəbi Mükafat Dr. Cavanşir Feyziyev, Ədəbiyyat İnstitutunun rəhbəri, professor, Dr. Almaz Ülvi Binnətova, Azərbaycan Gənclər Birliyinin rəhbəri İntiqam Yaşar, şairə Rəsmiyyə Sabirin tərcümələri, Afaq Şıxlı, Eluca Atalı, Ramiz Rövşənin şeirlərini, hekayələrini və başqalarının tərcümələrini dərc edirik.

-Azərbaycan haqqında lazımı məlumatları Özbəkistanda dərc etdirə bilirsizmi?

-Özbəkistandakı vebsaytımızda Azərbaycan haqqında məlumatlar yayımlamışıq və bundan sonra da bu işimizi davam etdirəcəyik.

– Ümumiyyətlə, rəhbəri olduğunuz “Muzaffar.uz” saytında Azərbaycan reallıqlarına nə dərəcədə yer verilir?

-Əlbəttə ki, mümkün qədər Azərbaycan reallıqlarını əhatə edəcəyik. Yalnız saytımız Mətbuat və İnformasiya Agentliyi tərəfindən qeydiyyata alındıqda və lisenziyalandıqda mənəvi, maarifləndirici, hüquqi və məlumatverici vebsayt kimi fəaliyyət göstərdiyi üçün siyasi və sosial sahəni seçmədik. Bu səbəbdən əsasən ədəbiyyat, sənət və hüquq sahələrini əhatə edirik. İnsanlar kiminsə öldürüldüyü, kəsildiyi, vurulduğu, təcavüz etdiyi barədə dəhşətli xəbərlərdən təngə gəlib. Buna görə də gənclərin mənəviyyatını yüksəltməyə, maraqlı hekayələr və şeirləri yaymağa, tanınmış ədəbiyyat və incəsənət nümayəndələri ilə söhbətlər etməyə çalışırıq. Bir sözlə, siyasətdən uzağıq.


-Dost, qardaş ölkə olaraq hər iki xalq ortaq milli, mədəni dəyərlərə sahibdirlər. Bu baxımdan təbliğati media layihələri etmək nə dərəcədə mümkündür?

-Xasiyyat Rüstəm, bir özbək şairəsi olaraq, Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda keçirilən tədbirdə Milli Məclisin üzvü Qənirə Paşaevanın çıxışından həyəcanlandı. Qənirə xanım dedi: “Özbəkistan tarixini öyrənirsiniz, özbək yazıçılarının kitablarını oxuyursunuz! Özbək xalqı ilə dost olun və bilin ki, bu sizin üçün doğru yoldur! Mehir görmək istəyirsinizsə Özbəkistana gedin. Sevgini canlı görmək istəyirsinizsə, Özbəkistana gedin … ”. Özbək ədəbiyyatının pərəstişkarlarına da demək istəyirik: “Azərbaycan tarixini öyrənin, Azərbaycan xalqı ilə dostluq qurun və əmin olun ki, onlar canlı bir eşq rəmzidirlər”.

Bu gün həyatımızı internetsiz təsəvvür edə bilmərik. İnternetdə maarifçilik baxımdan çox imkanlar var. Buna görə də layihələr dost məmurlar və ölkələrdəki səfirliklər və mədəniyyət mərkəzləri vasitəsi ilə onlayn həyata keçirilə bilər. Təəssüf ki, bəzi tərcüməçilər şeirlərini tərcümə edir və bəziləri zəif yazıb (həvəskar olsalar da, həqiqətən, yaradıcı olduqlarını düşünərək) sosial şəbəkələrdə yerləşdirirlər. Dostlar tapıb ondan tərcümə etməsini xahiş etməsi, özü haqqında dediklərindən deyil, o ölkənin Yazıçılar Birliyinin nümayəndələrindən və ya şəxsən tanıdığı orijinal yazıçılardan tərcümə etməsini istəməsi daha yaxşı olardı. Bəzilərinin tərcümələri də ləngdir. Tərcümə çox çətin bir işdir. Çünki tərcüməçi bacarıqsızdırsa, orijinal sənətkarın işi dəyərdən düşəcək və əksinə, bacarıqlı bir tərcüməçi dayaz bir işi bir sənət əsəri səviyyəsinə yüksəldə bilər. Hər iki ölkənin jurnalistləri bu xalqların üzü olduqlarını unutmamalıdırlar. Çünki söylədiyi hər söz bir millətin şərəfini tərifləyə və ya ləkələyə bilər

-Azərbaycanda olubsuzmu?

– Mənim mərhum atam vəkil idi. Bir çox insanlar atamı azərbaycanlılara bənzədirdilər, çünki atam qıvrım saçlı idi. Elə 1987-ci ildə, 7-ci sinifdə oxuyanda Azərbaycana atamla getmişdim. Sonra Azərbaycana getməmişəm, ancaq internetdən izləmişəm və ədəbiyyatı ilə tanış olmuşam. Qismət olsa, təbii ki, Azərbaycana yenidən getmək niyyətindəyəm.

Azərbaycan xalqına ən dərin minnətdarlığımı və ən xoş arzularımı çatdırıram. Azərbaycan xalqı ilə Özbək xalqı arasındakı dostluq əlaqələri daha da möhkəm olsun! Azərbaycan xalqına cansağlığı və əmin-amanlıq diləyirəm!

Vetenqehremanlari.az